Etik soyut görünebilir ama çok somut seçimlere dönüşür: hangi veriyi topluyorsunuz, ziyaretçiye bir botla konuştuğunu söylüyor musunuz, otomatik bir cevap yanlış olduğunda kim sorumlu?
Aşağıda en sık karşılaşılan ilkeleri, küçük bir işletme için pratikte ne anlama geldiklerini ve siteniz ya da uygulamanızın içine baştan nasıl yerleştirileceğini bulacaksınız.
Yapay zeka etiği, yapay zekanın sorumlu biçimde geliştirilmesini ve kullanılmasını yönlendiren ilkelerdir. Çoğu çerçeve aynı temel fikirleri paylaşır: adalet, şeffaflık, gizlilik, güvenlik ve insanın hesap verebilirliği.
Adalet ve ayrımcılık yapmama
Bir yapay zeka sistemi insanlara cinsiyet, uyruk, yaş, din gibi özellikleri yüzünden daha kötü davranmamalıdır. Modeller insan verisinden öğrendiği için adalet varsayılan değil, denetlenen bir şeydir.
- Özelliği farklı isimler, diller ve lehçelerle deneyin.
- Başvuru ya da müşteri reddinde tek başına yapay zekaya güvenmeyin.
- İtiraz etme ya da bir insana ulaşma yolu sunun.
Şeffaflık ve dürüstlük
İnsanlar yapay zekayla muhatap olduklarını ve neler yapıp yapamayacağını bilmelidir. İnsan gibi davranan bir sohbet penceresi ya da müşteri görüşü diye sunulan yapay zeka yorumları güveni hızla zedeler.
Yapay zeka asistanlarını açıkça etiketleyin ve cevap verirken hangi bilgileri kullandığını sade bir dille anlatın.
Gizlilik ve rıza
Yalnızca ihtiyacınız olan veriyi toplayın, neden topladığınızı söyleyin ve insanların vazgeçmesine izin verin. KVKK ve Avrupa'daki GDPR gibi düzenlemeler bu fikirleri resmileştirir; genel ilkelere yaslanmak yerine müşterilerinize hangi kuralların uygulandığını kontrol edin.
Güvenlik, hesap verebilirlik ve insan denetimi
Bir yapay zeka sisteminin yaptıklarından birinin sorumlu olması gerekir. Bu; adı belli bir sahip, sorun bildirme yolu, incelenebilir kayıtlar ve önemli kararlarda sistemi devre dışı bırakabilen bir insan demektir.
Güvenlik kapsamı sınırlamak da demektir: ürün sorularını yanıtlayan bir asistanın ödeme verisine erişmesi gerekmez.
- İade, sağlık, hukuk ve finans konularında süreçte bir insan bulundurun.
- Hataları yakalamak için konuşmaları düzenli inceleyin.
- Yapay zekanın neler yapabileceğini yazılı hale getirin.
İlkeleri Uttra ile uygulamak
İlkeleri isteğinizde gereksinim olarak yazabilirsiniz. Örneğin: "Yapay zeka asistanı olduğunu açıkça söyleyen, yalnızca hizmet sayfalarımdan cevap veren, kişisel bilgi saklamayan ve mesai saatlerinde bir insanla iletişime geçme düğmesi sunan bir sohbet yardımcısı ekle." Sonucu inceleyin ve davranış müşterilere verdiğiniz sözle uyuşana kadar ifadeyi düzenleyin.